System laboratoriów urzędowych Inspekcji Weterynaryjnej w Polsce
System laboratoriów urzędowych Inspekcji Weterynaryjnej został utworzony w celu zapewnienia jednolitego, wiarygodnego i zgodnego z obowiązującymi przepisami sposobu prowadzenia badań laboratoryjnych wykonywanych na potrzeby kontroli urzędowych w obszarze zdrowia zwierząt, bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego, pasz oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Jego funkcjonowanie ma kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia publicznego, skutecznego zwalczania chorób zakaźnych zwierząt oraz zapewnienia bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego.
Podstawy prawne
Podstawę prawną funkcjonowania systemu laboratoriów urzędowych stanowi:
- Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, w szczególności art. 25, który przewiduje utworzenie systemu laboratoriów urzędowych obejmującego akredytowane laboratoria;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych, w szczególności art. 37 i 100 określające wymagania dotyczące wyznaczania laboratoriów wykonujących badania na potrzeby kontroli urzędowych,
System obejmuje:
- Zakłady Higieny Weterynaryjnej,
- laboratoria Państwowych Instytutów Badawczych,
- inne laboratoria zatwierdzone przez Głównego Lekarza Weterynarii (procedura zatwierdzenia),
- Krajowe Laboratoria Referencyjne.
Zadania laboratoriów urzędowych
Do podstawowych zadań laboratoriów urzędowych należy wykonywanie badań laboratoryjnych wspierających realizację ustawowych zadań Inspekcji Weterynaryjnej, w szczególności:
- diagnostyka chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych (zoonoz);
- badania żywności pochodzenia zwierzęcego pod kątem bezpieczeństwa zdrowotnego;
- monitorowanie pozostałości substancji niedozwolonych, produktów leczniczych, pestycydów, metali ciężkich oraz innych zanieczyszczeń;
- badania mikrobiologiczne żywności i pasz;
- badania pasz oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego;
- wykonywanie badań laboratoryjnych próbek pobranych podczas kontroli urzędowych;
- wsparcie programów monitoringu i zwalczania chorób zwierząt realizowanych na poziomie krajowym i unijnym.
Wyniki tych badań stanowią podstawę podejmowania decyzji administracyjnych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej oraz służą ocenie zgodności produktów i działalności podmiotów z wymaganiami prawa weterynaryjnego i żywnościowego.
Akredytacja laboratoriów
Istotnym elementem funkcjonowania systemu laboratoriów urzędowych jest akredytacja. Wszystkie laboratoria urzędowe wykonujące badania na potrzeby kontroli urzędowych powinny funkcjonować zgodnie z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025 „Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących” oraz posiadać akredytację Polskiego Centrum Akredytacji (PCA).
Akredytacja potwierdza kompetencje techniczne laboratorium, wiarygodność uzyskiwanych wyników, prawidłowe funkcjonowanie systemu zarządzania jakością oraz zdolność do wykonywania badań zgodnie z wymaganiami prawa krajowego i unijnego. Dzięki temu zapewniona jest porównywalność wyników badań, ich uznawalność oraz wysoki poziom zaufania do działań Inspekcji Weterynaryjnej.
